DIỄN ĐÀN VIỆN VỆ SINH DỊCH TỄ TRUNG ƯƠNG

Hiện bây giờ là 21 Tháng 10 2019, 13:25

MÚI GIỜ UTC+07:00




Post new topic  Gửi bài trả lời  [ 1 bài viết ] 
       
Người gửi Tin nhắn
Gửi bàiĐã gửi: 02 Tháng 4 2017, 19:02 
Offline

Tham gia diễn đàn từ ngày: 03 Tháng 8 2016, 17:34
Bài viết: 52
Kì 1: DẠ CỔ HOÀI LANG: NỖ LỰC VƯỢT THOÁT THỨ NHẤT
Sau thất bại của Siêu Nhân X, đạo diễn Nguyễn Quang Dũng gần như biến mất khỏi phim trường điện ảnh, nơi mà nhà nhà làm phim, người người làm phim; nơi đã bắt đầu phát hiện ra một vài gương mặt trẻ tiềm năng và cũng chứng kiến sự ngã ngựa của khá nhiều tên tuổi đã được định danh. Ba năm, Dũng âm thầm cho dự án Dạ Cổ Hoài Lang, một bộ phim chuyển thể từ vở kịch có thể nói là kinh điển của sân khấu đương đại Việt Nam. Dũng luôn là đạo diễn khôn ngoan, biết tìm tòi đề tài và nắm bắt khá tốt các xu hướng điện ảnh giải trí mới của thế giới. Anh khởi đầu sự nghiệp của mình với Hồn Trương Ba Da Hàng Thịt, dựa theo vở kịch kinh điển của Lưu Quang Vũ nhưng với phong cách spoof movie (phim nhái, giễu nhại) khi mà thể loại này đang thịnh hành ở Hollywood lẫn Hongkong – nơi mà Châu Tinh Trì được xem là đại diện tiêu biểu nhất. Anh thể nghiệm dòng phim musical với Nụ Hôn Thần Chết và Những Nụ Hôn Rực Rỡ. Anh phát huy dòng phim chick-flick với Mỹ Nhân Kế; anh rất kịp thời với thể loại siêu anh hùng với Siêu Nhân X. Đáng tiếc là cá nhân tôi chưa bao giờ tìm thấy sự đồng cảm điện ảnh nào từ những bộ phim của anh, ngoài việc thừa nhận anh là một người nhanh nhạy về xu hướng, luôn có những ý tưởng thông minh. Phim của Dũng có thể tìm thấy một vài cảnh, một vài đoạn đối thoại dí dỏm, hoạt kê (có lẽ vì thế mà khá nhiều khán giả trẻ thích phim của anh và Dũng là một trong ít đạo diễn thành công về phòng vé); nhưng tất cả các bộ phim của Dũng đều có vấn đề về tổng thể, về nhịp và về chỉ đạo diễn xuất. Khi bộ phim được dựng hoàn chỉnh, những nhược điểm này bắt đầu lộ ra. Tôi thích một ý về dựng phim của đạo diễn nổi tiếng người Mỹ Steven Soderbergh trong cuốn sách Những Bài Học Điện Ảnh tập 2: “Dựng phim là lúc ta không thể nào giấu mình được nữa, mọi điểm tốt, mọi điểm thiếu sót của phim đều được phơi bày ra cả ở đấy. Khi ta học dựng phim, ta không chỉ học cách ghép cảnh, ta còn học cách xây dựng một câu chuyện bằng hình, ta học cách đánh giá diễn xuất của diễn viên khi chọn các đúp quay tốt và dở.”
Đúng là khi xem một bộ phim hoàn chỉnh, Dũng khó giấu được tay nghề về điện ảnh vì những điểm thiếu sót bị phơi bày, vì tôi chỉ thấy đó là những bộ phim được ghép từ các cảnh chứ không thấy được cách anh xây dựng một câu chuyện bằng hình. Những điều đó, đáng tiếc một lần nữa lại bị lặp lại trong Dạ Cổ Hoài Lang, bộ phim với nỗ lực vượt thoát của anh và làm âm thầm trong 3 năm liền.
Lỗi nặng nhất của bộ phim này là sự nhập nhèm giữa ngôn ngữ điện ảnh và ngôn ngữ sân khấu. Kịch bản quá nệ vở kịch gốc, dàn dựng và chỉ đạo phim càng lệ thuộc vào không khí của vở kịch mẹ đẻ. Chính vì không dám thoát khỏi kịch bản nguyên thủy, nội dung phim bị lỗi thời. Chính vì không tạo được sự khác biệt về loại hình nghệ thuật, phim liên tục bị rơi vào sự nửa vời, nặng tính ước lệ, va vào những lỗi logic sơ đẳng về câu chuyện. Và có lẽ không có gì khó chịu khi xem một bộ phim trên màn ảnh rộng bằng sự nửa vời.
Quyên của đạo diễn Nguyễn Phan Quang Bình và Dạ Cổ Hoài Lang của Dũng là 2 bộ phim xây dựng bi kịch và tâm trạng của người Việt xa xứ (một ở Đông Đức, một ở Bắc Mỹ), cả hai đều có thời điểm những năm 90 của thế kỷ trước. Cả hai phim đều chịu chơi đưa diễn viên và dựng bối cảnh ở ngay tại bối cảnh mà chúng diễn ra. Nhưng xem cả hai phim đều cho tôi thấy rằng, đấy chỉ là những bối cảnh “xác”, vay mượn về không gian nhưng không mang lại được cho nhân vật sự liên đới nào về cái xứ sở họ phải chịu sự lưu đày về thời gian và tâm hồn. Chính xác hơn, đó chỉ là những chuyến du lịch cưỡi ngựa xem hoa vội vã với cách kể chuyện vụng về thầy bói xem voi của nhân vật để thuyết phục được khán giả rằng họ đang bị lưu đày về mặt tâm hồn ở đó.
Trừ hai cảnh ngoại ở đầu và cuối phim được quay trên nền bão tuyết trắng xóa ở New York, hầu hết những cảnh còn lại của thời hiện tại được quay hoàn toàn ở cảnh nội. Và cả hai cái cảnh ngoại giữa trời tuyết trắng ấy, ta thấy dường như chỉ có ông Tư (Hoài Linh) và ông Năm (Chí Tài) ở giữa một cái siêu đô thị như New York. Ta không thấy sự tương tác của họ với con người sở tại xung quanh, ta không thấy sự liên hệ của họ với bối cảnh. Đâu có khó để quay một cái trại dưỡng lão, nơi ông Tư cô đơn bị lưu đày tâm hồn trong đó và phải trốn trại để trở về nhà đứa con trai nhân ngày giỗ của người vợ? Đâu có khó để diễn tả cảnh ông Tư bước đi lạc lõng và cô độc giữa đám đông xung quanh? Vì không có những cảnh mô tả được sự tương tác với bối cảnh, nên ta chỉ thấy cảnh ông Tư chạy tất tưởi băng qua một khu rừng và dừng lại ở một cái ghế đá ngoài đường để xin đi nhờ về nhà con trai. Và rồi thế nào đó mà ông bắt được chiếc xe có ông Năm giữa một thành phố hơn chục triệu dân và rộng lớn như New York!
Ông trở về nhà. Và không biết ông bắt vịt lúc nào mà có một con vịt trời xuất hiện trong nhà, nguồn cơn của cuộc mâu thuẫn cãi cọ giữa ông và đứa cháu gái. Tư duy sân khấu minh họa và ước lệ được tiếp diễn một cách ngột ngạt trong những đoạn đối thoại triền miên được dựng một cách vụng về giữa hai ông cháu. Chúng nghèo nàn về ý, cô cháu hở ra một câu là dọa gọi police (cảnh sát), ông Tư thì hết lôi con vịt đến bức tranh quê hương để diễn tả nỗi nhớ nhà. Cô cháu nhất quyết cấm ông không được đụng đến chiếc bánh sinh nhật cô làm để tặng bạn trai, trong khi ông Tư dù bị cháu gái nói nặng nề và thậm chí còn dọa gọi police vì “xâm phạm” tài sản, ông vẫn cứ lấy để mang cúng bà vợ. Những chi tiết đó, được đặt trên sân khấu, trong một vở kịch thiên về tưởng tượng hơn thực tế của thời điểm năm 1995, ta có thể thông cảm và thấu hiểu được – nhưng trời ạ, chúng ta đang xem một bộ phim điện ảnh trên màn ảnh rộng cơ mà? Khi ta không có sự đồng cảm với nhân vật, không thể lý giải cho sự phát triển tâm lý cơ bản của họ, làm sao chúng ta theo được nhân vật?
Và cứ thế, hai nhân vật đối nhau chan chát qua những góc máy nghèo nàn và vụng về; qua một cái bối cảnh không thể xấu hơn (tôi tự hỏi tại sao sang đến Mỹ, đến New York rồi mà không thuê được một production designer – họa sĩ thiết kế bối cảnh?); qua bộ trang phục váy chấm bi, tất trắng kéo lên tận đầu gối của cô cháu gái trong thời lượng gần một nửa bộ phim, khiến tôi luôn nghĩ cô cháu gái có cái tên lai Mỹ Tammy và nói tiếng Việt giọng bồi ấy giống với một cô giúp việc gia đình không có giao tiếp xã hội hơn là một cô gái gốc Việt thế hệ “quả chuối” – những người sinh ra và lớn lên hoàn toàn ở nước ngoài (tôi lại tự hỏi sao qua tận New York rồi mà không thuê được một Costume Designer, hay ít nhất là một stylist , người lo trang phục?). Cái không gian ngột ngạt đó, bộ trang phục quê mùa xấu xí đó, những đoạn đối thoại phi thực đó giữa hai ông cháu khiến tôi không thể tìm được một điểm đồng cảm nào để bảo vệ cho họ, thì làm sao họ thuyết phục được tôi?
Và ôi thôi những góc máy chết tù đọng khiến ta như đang xem trên một sân khấu mà ta chỉ có thể đảo mắt để quan sát nhân vật chứ không phải nương theo góc máy camera để thấy được ý đồ của đạo diễn trong việc xử lý tâm trạng nhân vật. Đạo diễn người Canada Antom Egoyan có một câu nhận định rất hay về góc máy mà tôi nghĩ nên viết ra đây: “Cá nhân tôi nghĩ rằng bất cứ chuyển động máy nào cũng phải là một lời đáp theo vận động nội tâm của nhân vật.” Và ông nói tiếp: “Chẳng có cường độ ánh sáng nào, hay tiếng Dolby, hay âm nhạc có thể bù được sự thiếu hụt của diễn xuất.”
Sự nghèo nàn về góc máy trong Dạ Cổ Hoài Lang gần như không đi theo một vận động nội tâm nhân vật nào cả trong việc xử lý bối cảnh nội. Nhân vật anh bạn trai người nước ngoài của cô cháu gái rất nhiều lần “chết” trong khung hình. Và âm nhạc minh họa nghe inh tai thường nổi lên để cố gắng cứu lại một phần cái vận động nội tâm của hai nhân vật chính, nhưng càng chứng tỏ sự bất lực. Trong đoạn đối thoại dài sau đó giữa ông Tư và ông Năm khi hồi tưởng về những năm tháng tuổi thơ hay trưởng thành ở quê nhà của họ; nhịp phim được cải thiện một chút, nhờ diễn xuất dày dặn và những màn tung hứng giữa hai tên tuổi đã quen diễn chung với nhau này. Nhưng một thủ pháp vụng về khác lại xuất hiện. Những đoạn flashback (hồi tưởng) bắt đầu xuất hiện, “chèn” vào giữa những lời kể mà thiếu sự kết nối nhịp nhàng. Những cảnh hồi ức được xử lý không tệ với diễn xuất khá sinh động của dàn diễn viên trẻ, nhưng đạo diễn vẫn tiếp tục tư duy của người dựng MV với những khuôn hình nặng về cliché (sáo mòn) mà ta đã thấy nhan nhản trên màn ảnh. Một cảnh chồng ra trận vợ tiễn đưa nhất định phải diễn ra trên sông, chồng ngồi trên thuyền mắt đau đáu trông vào, vợ đứng ôm con trên bờ mắt xa vắng trông ra. Và rồi chi tiết chìa khóa (key moment) xuất hiện, gắn với chủ đề của bộ phim là bản vọng cổ Dạ Cổ Hoài Lang. Chuyển hồi ức sang hiện tại. Ông Tư Hoài Linh mặt dàn dụa nước mắt nước mũi cất tiếng nức nở trên nền nhạc réo rắt, mà gần như không có một sự chuẩn bị tâm lý hay cảnh “mồi” nào trước đó – cho cả nhân vật và khán giả. Tôi lại muốn mượn lời của Antom Egoyan với cảnh cao trào bị hỏng này: “Chẳng có cường độ ánh sáng nào, hay tiếng Dolby, hay âm nhạc có thể bù được sự thiếu hụt (về chỉ đạo) của diễn xuất.”
Một trong những lỗi nghiêm trọng khác của tư duy ước lệ sân khấu khác cũng bị phơi bày trong những cảnh này. Vì tình tiết và diễn biến tâm trạng quá nghèo nàn, máy quay lâu lâu lại focus vào khung hình thờ của người vợ ông Tư – người phụ nữ có mối quan hệ đặc biệt với hai ông già xa xứ. Một lần, hai lần – tôi hiểu được, có thể gọi đó là một “lời đáp theo sự vận động nội tâm của nhân vật” – hôm nay là ngày giỗ của bà cơ mà, nhưng đến lần thứ 3, thứ 4, thứ 5 và... tôi không đếm nữa, thì tôi biết cả đạo diễn lẫn quay phim đều loay hoay với xử lý không gian và bối cảnh của họ, hoặc giả họ trám vào khi làm việc trên bàn dựng bởi không có gì nữa để đắp vào. Vì gây quá nhiều sự chú ý vào khung ảnh thờ của người vợ, một người phụ nữ có vẻ quý phái, sang cả (mà một người xem tinh ý đã phát hiện ra là bức chân dung của bà vợ... Tưởng Giới Thạch được chỉnh lại); mà một cảnh hồi ức sau đó về nhân vật này lúc đã về già – do Ngọc Hiệp đóng – khiến tôi sửng sốt. Ngọc Hiệp – tôi nói không ngoa chắc những người xem phim điện ảnh, truyền hình Việt Nam đều biết hết mà, xuất hiện với gương mặt khắc khổ trước lúc lâm chung, góc quay từ cổ trở lên rất khó chịu – vậy thì hình ảnh thờ của người phụ nữ quý phái, sang cả kia có gì liên quan? Cái hình thờ ấy càng không liên quan đến ông Tư Hoài Linh khắc khổ ốm o kia? Vậy thì tại sao bà được chọn?
Tôi rất khó chịu với những đạo diễn từ sân khấu chuyển sang làm đạo diễn điện ảnh với lối tư duy ước lệ, minh họa và lắm lúc ẩu tả.
Trong Taxi, Em Tên Gì của đạo diễn Đức Thịnh, một cảnh dài lãng mạn diễn tả diễn tiến cảm xúc của hai nhân vật chính khi xe của họ đứt phanh lao xuống hồ. Angela Phương Trinh xuất hiện trong bối cảnh của hai kẻ phải sống giữa trời và sau khi đã trải qua một hành trình bão táp như hình ảnh lộng lẫy mà cô thường đi thảm đỏ. Rồi cô bẻ cổ con kỳ đà của Trường Giang để nướng ăn. Cảnh sau đó là một... xâu thịt heo nướng giá hai mươi ngàn đồng hay bày bán trên đường phố ở Đà Lạt cho dân du lịch ăn đêm. Ơn giời là sau đó cô nói rằng chỉ đùa để trêu chứ không bẻ cổ con kỳ đà của anh chàng tiến sĩ nghiên cứu về bò sát mà chỉ là một con cá cô bắt dưới hồ. Nhưng trời ạ, cái xâu thịt heo nướng giá hai mươi ngàn với con cá nó càng một trời một vực khác nhau. Phim Đức Thịnh hay có những chi tiết ước lệ sân khấu ẩu và sai rắc co kiểu đấy. Nhưng dù sao cũng thông cảm phần nào vì anh ta vốn xuất thân từ sân khấu, còn Dũng – anh xuất thân là đạo diễn điện ảnh và đã làm nghề hơn 10 năm rồi cơ mà?
Quả thật là tôi chưa bao giờ tìm được sự đồng cảm nào từ những bộ phim điện ảnh trước đây của Dũng, nhưng tôi chờ đợi và hi vọng vào Dạ Cổ Hoài Lang của anh. Tôi muốn viết những điều tốt đẹp hay những lợi ngợi khen cho một đạo diễn luôn tìm tòi đề tài và thể loại. Nhưng rất tiếc, một lần nữa tôi muốn bỏ lại hết những hình ảnh và câu chuyện trên phim ngay khi bước ra khỏi rạp chiếu của Dạ Cổ Hoài Lang.




Đầu trang
   
Display posts from previous:  Sort by  
Post new topic  Gửi bài trả lời  [ 1 bài viết ] 

Social Media

 0  0  0  0

MÚI GIỜ UTC+07:00


Đang trực tuyến

Users browsing this forum: Không có thành viên nào and 2 guests


You cannot post new topics in this forum
You cannot reply to topics in this forum
You cannot edit your posts in this forum
You cannot delete your posts in this forum
You cannot post attachments in this forum

Tìm kiếm với từ khoá:
Đi tới:  
cron